Stichting ZEHG is opgericht door vrouwen die zelf hyperemesis gravidarum in hun zwangerschap(pen) hebben meegemaakt. Zij kregen te maken met onbegrip van medisch personeel, gebrek aan informatie en het gevoel er alleen voor te staan met deze aandoening. Dit gaf de motivatie om hier iets aan te willen veranderen.

In 2013 is Stichting ZEHG (Zwangerschapsmisselijkheid en Hyperemesis Gravidarum) opgericht. Waarom “ZEHG”? Omdat de onbekendheid met HG, zowel binnen de medische sector als binnen de sociale omgeving niet goed is. Veel mensen ervaren onbegrip, diagnoses worden niet gesteld of de oorzaak van veelvuldig overgeven wordt als psychisch benoemd.

ZEHG dus dat je HG hebt. ZEHG dat HG een aandoening waar nog veel onbekend over is, maar die zeker niet licht opgevat mag worden.

ZEHG het in de pers, tegen medici, tegen het onderzoeksveld, tegen je vrienden en familie. Onder doelstellingen lees je wat we willen bereiken rondom HG.

Stichting ZEHG: Zwangerschapsmisselijkheid en Hyperemesis Gravidarum
stethoscope

 

Uit de ervaringsverhalen die wij van vrouwen met HG krijgen, blijkt dat er al veel goed gaat in de manier waarop zorgverleners omgaan met vrouwen die kampen met (ernstige) zwangerschapsmisselijkheid of hyperemesis gravidarum. Helaas is er ook nog ruimte voor verbetering. En dat is jammer, want hoe zorgverleners omgaan met deze vrouwen heeft een groot aandeel in hoe vrouwen met (ernstige) zwangerschapsmisselijkheid en HG hun ziekte periode ervaren. Daarom zetten we hier informatie neer die zorgverleners kunnen gebruiken als ze vrouwen met HG behandelen. Ook geven we tips om met deze vrouwen en hun familie om te gaan, tips die door deze vrouwen zelf zijn aangereikt.

Richtlijn NHG ten aanzien van (hyper)emesis gravidarum
Onderstaande informatie wordt als NHG standaard weergegeven op de website van het Nederlands Huisartsen Genootschap (NHG) (dd 29-1-2016) bij zwangerschapsmisselijkheid en braken:
* Bij matige klachten: gember (4 dd 250 mg). Bij ernstige hinder: meclozine (’s avonds 12,5 mg) of metoclopramide (1 tot 3 dd 10 mg). Verwijs bij hyperemesis.
* Bij misselijkheid in de tweede helft zwangerschap: denk aan hypertensieve aandoeningen.

Misselijkheid en braken treden ongeveer bij de helft van de zwangeren op. De klachten beginnen vóór de negende zwangerschapsweek en zijn bij 90% van de vrouwen verdwenen na 4 maanden zwangerschap en kunnen dan als fysiologisch worden beschouwd. Bij langer aanhoudende klachten of bij klachten die later in de zwangerschap ontstaan, moet men bedacht zijn op andere oorzaken en is nader onderzoek geïndiceerd. Denk bij misselijkheid later in de zwangerschap ook aan pre-eclampsie en HELLP.

Bij fysiologische vormen van misselijkheid en zwangerschapsbraken is de beste benadering de zwangere zelf te laten ontdekken welke voeding zij het beste verdraagt. Soms helpen frequente kleine maaltijden en rust, want vermoeidheid kan de misselijkheid verergeren. Meestal blijven de problemen beperkt en gaan ze vanzelf over.

Bij matige klachten kan als zelfzorg gember (4 dd 250 mg) worden geadviseerd.
Bij ernstige hinder kan medicatie wenselijk zijn. In aanmerking komen meclozine of metoclopramide. Start met meclozine 12,5 mg ’s avonds tot maximaal 2 dd 12,5 mg. Geef als tweede keus metoclopramide, maximaal 3 dd 10 mg. Meclozine in combinatie met pyridoxine (vitamine B6) wordt niet aangeraden vanwege het ontbreken van bewijs dat vitamine B6 bijdraagt aan het verminderen van de misselijkheid.

Staak de medicatie bij verbetering of na het eerste trimester. Als het braken dusdanig ernstig is dat dehydratie dreigt en ketonen in de urine verschijnen, spreekt men van hyperemesis gravidarum en is verwijzing geïndiceerd.

Protocol voor behandeling van HG
Voor zover ons bekend heeft de NVOG (de Nederlandse Vereniging voor Obstetrie en Gynaecologie) nog geen richtlijnen opgesteld voor de behandeling van HG. Hierdoor komt het voor dat HG bij verschillende ziekenhuizen op verschillende manieren behandeld wordt en dat medicijnen die in het ene ziekenhuis wel gegeven worden in het andere ziekenhuis niet worden voorgeschreven. Ook de KNOV (de beroepsvereniging voor verloskundigen) heeft geen richtlijnen opgesteld voor de behandeling van HG.
Het ziekenhuis in Tiel heeft zelfstandig in 2014 een multidisciplinair behandelprotocol opgesteld voor de behandeling van HG. Dit protocol is terug te vinden op de website van de Federatie Medisch Coordinerende Centra.

De Amerikaanse stichting HER foundation heeft op haar website ook een protocol staan voor de behandeling van HG. Verder heeft de Canadese organisatie Motherisk – The hospital for Sick Kids een schat aan informatie voor zorgverleners over HG. En ook zij hebben een algoritme ontwikkeld voor de behandeling van HG. De meest recente versie is hier te downloaden. Dit artikel heeft in december 2007 in vol. 53 van het blad Canadian Family Physician gestaan.

Medicatie voor de behandeling van HG

De HER stichting in Amerika heeft een overzicht gemaakt van veel gebruikte medicijnen bij de behandeling van HG en gebruikte doseringen. Ook wordt er aangegeven of er onderzoek is gedaan naar het gebruik van het medicijn bij HG. Apart wordt op onderzoek gebaseerde uitleg gegeven over het gebruik van zofran en prednison in de zwangerschap. Hierbij wordt een behandelschema gegeven. Het schema komt uit dit artikel: Al-Ozairi MBChB MRCP, E., Waugh MBBS MRCOG, J. J. S. , & Taylor MD FRCP, R. (2009). Termination is not the treatment of choice for severe hyperemesis gravidarum: Successful management using prednisolone. Obstetric Medicine. 2, 34-37. Het complete artikel is hier te downloaden.

Tips voor zorgverleners van vrouwen met HG

  • Neem vrouwen die met zwangerschapsmisselijkheids/HG klachten op uw spreekuur komen serieus! Als een vrouw de stap heeft gemaakt om met misselijkheidsklachten langs te komen, zijn de klachten vaak ernstiger dan zij aangeeft. Waarschijnlijk heeft ze er lang over nagedacht of het wel nodig is om met zwangerschapsmisselijkheidsklachten naar een arts te gaan omdat ze van iedereen hoort ‘dat het er bij hoort’. Het kan goed dat zij de klachten als minder ernstig voor doet dan ze zijn. Gebruik eventueel de Rhodes Index of Vomiting, Nausea and Retching om de ernst van de misselijkheid helder te krijgen;
  • Als vrouwen met HG uitgedroogd zijn, wordt in het ziekenhuis vocht gegeven middels een infuus. Maar juist door die uitdroging zijn vrouwen met HG bijzonder moeilijk te prikken, vooral als de uitdroging ernstig is. Het is belangrijk hier aandacht voor te hebben en de tijd te nemen voor het zetten van een infuus;
  • Sondevoeding wordt bij de behandeling van HG regelmatig gebruikt (zie voor vroege toepassing van sondevoeding ook de Mother Trial), maar kan zeer belastend zijn voor vrouwen met HG. Vrouwen met HG hebben vaak een hypergevoelige kokhalsreflex waardoor het inbrengen van een sonde extreem naar is. Ook geven zij zo krachtig over, dat het met regelmaat voorkomt dat ze de sonde weer uitspugen, zelfs duodenumsonde kan worden uitgespuugd;
  • Het idee dat HG veroorzaakt wordt door psychische problemen is inmiddels achterhaald! HG wordt door allerlei instanties als zwangerschapsziekte aangemerkt. Soms wordt toch getracht achter een mogelijk ‘trauma’ te komen, wat ten grondslag zou liggen aan de HG. Vrouwen worden hier emotioneel van, waardoor ze vaak juist op dat moment gaan overgeven. Iets wat dan weer als teken wordt gezien dat dit psychische probleem de oorzaak is van de HG. Het is echter zo dat HG verergert als vrouwen heftige emoties (zowel negatieve als positieve) ervaren, ‘beschuldigd’ worden van een onbekend emotioneel trauma zal dus in veel gevallen zorgen voor overgeefsessies, ook als van enig trauma geen sprake is. Mocht u nog niet overtuigd zijn, dan kan het artikel van Dr Margaret O’Hara over dit onderwerp verhelderend werken;
  • Alhoewel de oorzaak van HG niet psychisch is, kan de HG zelf wel emotionele en psychische problemen veroorzaken. Vrouwen ervaren ernstige HG klachten soms als zeer traumatisch en ervaren ook vaak schuldgevoelens en schaamte doordat hun zwangerschap niet het normale verloop heeft, zij afhankelijk zijn van anderen, niet deel kunnen nemen aan het normale leven, een belasting vormen voor hun partner en ze niet voor hun kinderen kunnen zorgen. Het is belangrijk om aandacht aan deze klachten te schenken;
  • Wacht niet te lang met behandeling van HG. Vrouwen met HG komen snel in een vicieuze cirkel terecht waardoor de klachten steeds ernstiger worden en moeilijker te behandelen;
  • Wees eerlijk en realistisch over de behandeling van HG, men hoort liever dat er niets meer mogelijk is dan dat er om heen gedraaid wordt;
  • Probeer de behandeling van HG als geheel te zien en behandel niet alleen als de vrouw met HG in het ziekenhuis ligt. De kans op een terugval na een ziekenhuisopname is groot en dit komt minder als een klap als men hier op bedacht is. Vrouwen vinden het ook fijn als de verloskundige contact houdt en behulpzaam is bij de behandeling. HG is vaak juist het ernstigste in de eerste periode van de zwangerschap, als vrouwen nog niet vaak naar de verloskundige gaan maar juist wel behoefte hebben aan informatie en tips;
  • Geef vrouwen met HG extra echo’s of laat vaker het hartje van de baby luisteren! Het is moeilijk het idee van zwanger zijn vast te houden als je je alleen ellendig voelt en verder niets van de baby merkt. Juist doordat vrouwen meer contact maken met de baby en dit idee meer vorm krijgt, wordt de HG draaglijker;
  • Behandel vrouwen met HG en hun partner met compassie en begrip. HG heeft een enorme impact op het leven van deze vrouwen en op hoe ze hun zwangerschap beleven. Besef dat uw reactie op hun klachten invloed heeft op het emotionele welbevinden van de vrouw;
  • De misselijkheid waarvan sprake is bij vrouwen met HG volgt niet altijd dezelfde regels als misselijkheid die je bijvoorbeeld ziet bij griep of voedselvergiftiging. Sommige vrouwen met HG hebben bijvoorbeeld baat bij zware of vette voedingsmiddelen, maar moeten daarna overgeven door een andere prikkel. Men heeft hierdoor soms het gevoel dat de zwangere vrouw de misselijkheid zelf over zich afroept door bijvoorbeeld frietjes of ander junkfood te eten, maar die dingen zijn op dat moment het enige wat aanspreekt en mogelijk een kans heeft binnen te blijven. Dit zegt niets over de ernst van de HG;
  • Vrouwen met HG reageren vaak zeer sterk op geurprikkels, zoals kookluchtjes en parfum. Het is erg fijn als hier bij bijvoorbeeld keuze van een kamer in het ziekenhuis rekening mee wordt gehouden. Men kan hier ook rekening mee houden door bij behandeling van vrouwen met HG geen sterke luchtjes te dragen;

Wil je tips delen die zorgverleners kunnen gebruiken bij hun benadering van vrouwen met HG? Of wil je protocollen voor de behandeling van HG met ons delen? Gebruik dan ons contactformulier.

fotocredit (foto bijgesneden): Dr Farouk Flickr

Search