Skip to content

Stichting ZEHG

Groot Zuideveld 152

4271 CD Dussen

RSIN: 853225345

KvK: 58889914

Rekeningnummer: NL98RABO0138707030

Heb je vragen of wil je contact met ons? Stuur en berichtje via het contactformulier hiernaast.

LET OP!

Ben je journalist/redacteur en wil je in contact komen met ons? Stuur dan een email naar media@zehg.nl

    Hoe heet je? (verplicht)

    Je e-mail (verplicht)

    Onderwerp (verplicht)

    Je berichtje (verplicht)

    Behandeling van zwangerschapsmisselijkheid en hyperemesis gravidarum (HG)

    Zwangerschapsmisselijkheid is een veelvoorkomende klacht, maar in ernstige gevallen kan het leiden tot hyperemesis gravidarum (HG) — een aandoening die intensieve medische begeleiding vereist. Sinds 9 januari 2025 is er in Nederland een landelijke richtlijn beschikbaar voor de behandeling van HG. Deze richtlijn is opgesteld door een multidisciplinaire commissie en biedt zorgprofessionals een uitgebreid overzicht van medicatiegebruik, behandeladviezen en organisatie van zorg. Voor patiënten is er een toegankelijke samenvatting beschikbaar, zodat ook zij beter inzicht krijgen in de behandelmogelijkheden.

    💊 Medicatie en behandeladvies

    Voor de behandeling van zwangerschapsmisselijkheid en HG worden verschillende medicijnen gebruikt. Soms is een combinatie van middelen nodig. Een actueel overzicht van deze medicatie is te vinden in het Farmacotherapeutisch Kompas Nederland

    Veelgebruikte middelen zijn onder andere:

    • Meclozine (eerste keus bij milde tot matige klachten)
    • Metoclopramide (tweede keus bij onvoldoende effect)
    • Ondansetron (voor tweedelijnszorg bij ernstige klachten)
    • Corticosteroïden zoals methylprednisolon (alleen bij zeer ernstige gevallen)

    Let op: sommige middelen worden off-label voorgeschreven.

    🕒 Belang van een innameschema en hydratatie

    Ernstige zwangerschapsmisselijkheid en HG reageren het beste op medicatie wanneer deze volgens een vast schema wordt ingenomen. Daarnaast is het cruciaal dat het lichaam goed gehydrateerd blijft — iets wat lastig kan zijn bij aanhoudend braken. In ernstige gevallen kan intraveneuze vochttoediening noodzakelijk zijn.

    ⚠️ Wanneer contact opnemen met je arts?

    • Als je binnen 1 à 2 dagen geen verbetering merkt
    • Bij bijwerkingen of verergering van klachten
    • Als je alternatieve middelen gebruikt naast reguliere medicatie

    Meld bijwerkingen altijd bij je behandelend arts of via het

    ⚠️ Let op: persoonlijke ervaringen zijn géén medisch advies

    Dagelijks ontvangen wij veel vragen over de persoonlijke ervaringen van vrouwen met hyperemesis gravidarum (HG). Hoewel deze verhalen waardevol kunnen zijn voor (h)erkenning, zijn ze nooit bedoeld als medisch advies. Ieder lichaam reageert anders op medicatie en behandelingen. Wat voor de één werkt, kan voor een ander geen effect hebben of zelfs schadelijk zijn.

    Het vinden van de juiste medicatie en het juiste behandelplan is een persoonlijke zoektocht. Alleen in overleg met je eigen zorgprofessional kun je bepalen wat veilig en passend is voor jouw situatie. Er bestaat helaas nog geen kant-en-klare oplossing die voor iedereen werkt.

    Ben je onder behandeling van een zorgprofessional en is er twijfel over de behandeling? Dan kun je jouw arts vragen om contact op te nemen met dé HG-specialist van Nederland: prof. dr. Rebecca Painter, hoogleraar verloskunde aan het Erasmus MC in Rotterdam

    💊 Informatie over vergoeding van medicijnen

    De website biedt betrouwbare informatie over de vergoeding van geneesmiddelen in Nederland. Je kunt hier eenvoudig opzoeken of een medicijn:

    • is opgenomen in het Geneesmiddelenvergoedingssysteem (GVS);
    • wordt vergoed vanuit het basispakket van je zorgverzekering;
    • of je zelf moet bijbetalen voor het medicijn;
    • en of er een vervangend geneesmiddel zonder bijbetaling beschikbaar is.

    De gegevens op deze website worden maandelijks geactualiseerd, zodat je altijd beschikt over de meest recente informatie.

    🔍 Let op bij het zoeken

    Controleer niet alleen de werkzame stof (zoals ondansetron of metoclopramide), maar ook de merknaam (zoals Zofranof Primperan). Soms wordt een medicijn onder de generieke naam wél vergoed, maar het merkproduct niet. Daarnaast verschilt het per zorgverzekeraar welke varianten precies worden vergoed.

    💡 Belangrijk: De kosten van medicijnen tellen mee voor je verplichte eigen risico. In 2025 bedraagt dit €385 per jaar.

    ⚠️ Preferentiebeleid van zorgverzekeraars

    Zorgverzekeraars mogen bij bepaalde geneesmiddelen kiezen om alleen specifieke varianten te vergoeden. Dit heet het preferentiebeleid. Hierbij wordt bijvoorbeeld gekeken naar prijsafspraken of kosteneffectiviteit.

    • Als jouw zorgverzekeraar een preferentiebeleid voert, staat dit vermeld in je verzekeringspolis.
    • In sommige gevallen kan een arts een medische noodzaak verklaren voor een duurdere variant. De zorgverzekeraar kan dan besluiten om tóch een uitzondering te maken.
    • De uitvoering van dit beleid verschilt per verzekeraar. Daarom is het verstandig om je polisvoorwaarden goed te controleren of contact op te nemen met je zorgverzekeraar bij twijfel.

    💊 Vergoeding van medicijnen en hulpmiddelen in 2025

    De KNMP, de beroepsvereniging van apothekers, heeft voor 2025 een handige baliekaart opgesteld. Deze kaart laat per Nederlandse zorgverzekeraar zien welke medicijnen en hulpmiddelen worden vergoed. Zo krijg je snel inzicht in wat je kunt verwachten bij de apotheek.

    ℹ️ Let op: wij hebben geen informatie over hoe dit in België geregeld is.

    📌 Waarom deze uitleg?

    Omdat we dagelijks veel vragen krijgen over medicatie, vergoedingen en het preferentiebeleid, geven we hieronder een korte en duidelijke toelichting.

    🏥 Vergoeding vanuit de basisverzekering

    Medicijnen die door je huisarts of specialist worden voorgeschreven, worden meestal vergoed vanuit de basisverzekering. Dit kan volledig of gedeeltelijk zijn. Houd er rekening mee dat je altijd eerst je eigen risico moet betalen. In 2025 is dat €385 per persoon.

    💶 Eigen bijdrage

    Soms moet je naast het eigen risico ook een eigen bijdrage betalen. Dit gebeurt als de prijs van een medicijn hoger is dan de maximale vergoeding die de overheid heeft vastgesteld. Je betaalt dan het verschil zelf. Deze eigen bijdrage is in 2025 gemaximeerd op €250 per persoon per jaar.

    ➕ Aanvullende verzekering

    Sommige zorgverzekeraars bieden een aanvullende verzekering aan die (een deel van) de eigen bijdrage dekt. Niet alle verzekeraars doen dit. Wil je weten welke dat wel doen? Zoek dan op Google naar: “Zorgwijzer + vergoeding + medicijnen” Daar vind je een overzicht van verzekeraars zoals Aevitae, IZA, Nationale Nederlanden, Ohra, ONVZ, UMC en VvAA.

    📊 Rekenvoorbeelden

    De actuele prijzen van medicijnen kun je opzoeken via .

    Medicijn Prijs per tablet Vergoeding Eigen risico Eigen bijdrage
    Ondansetron PCH 4mg €0,33 Ja Ja Nee
    Zofran Zydis Smelttablet 4mg (Originalis BV) €3,10 Ja Ja Nee

    Wat betekent dit? Als je je eigen risico nog niet hebt verbruikt, betaal je deze kosten zelf. Zodra je het plafond van €385 hebt bereikt, worden deze kosten volledig vergoed.

    ⚠️ Medische noodzaak en preferentiebeleid

    Soms krijg je een ander merk dan je gewend bent. Dit komt door het preferentiebeleid van zorgverzekeraars: zij vergoeden alleen bepaalde merken. Als er een medische noodzaak is voor een ander merk, kan je arts dit aangeven. Meer uitleg hierover vind je op de pagina Prijs en Vergoedingen medicijnen van .

    Bij ernstige misselijkheid en braken tijdens de zwangerschap of hyperemesis gravidarum:

    • Als de eerste behandeling (zoals antihistaminica of een combinatie van antihistaminica en vitamine B6) niet voldoende werkt, voeg metoclopramide en/of ondansetron toe.

    Bij hyperemesis gravidarum:

    • Als de combinatie van antihistaminica en ondansetron/metoclopramide niet voldoende werkt, voeg corticosteroïden toe.

    Behandeling:

    • Beperk de duur van de behandeling niet vooraf. Bespreek dat soms een langdurige behandeling nodig kan zijn.

    Samen beslissen:

    • Bespreek de kosten, bijwerkingen en voorkeuren van de patiënt voor extra medicijnen. Maak samen een keuze.

    Er is te weinig goede informatie om te zeggen welke extra medicijnen helpen als de eerste medicijnen tegen misselijkheid en braken bij HG (Hyperemesis Gravidarum) niet werken. HG wordt vaak niet goed herkend en gezien als niet gevaarlijk, wat leidt tot weinig onderzoek.

    Ondansetron lijkt beter te werken dan doxylamine-pyridoxine. Corticosteroïden kunnen beter werken dan metoclopramide, antihistaminica en placebo, maar de studies zijn te klein om dit zeker te weten.

    Een aanpak met meerdere medicijnen kan helpen. Buitenlandse richtlijnen raden aan om bij onvoldoende effect van de eerste medicijnen, stapsgewijs andere medicijnen toe te voegen.

    Patiëntvoorkeuren, bijwerkingen, ervaring, beschikbaarheid en toedieningsvorm spelen een rol in de keuze en snelheid van uitbreiding. Bijvoorbeeld, als gestart wordt met een antihistaminicum (meclozine ofwel Suprimal®)of een combinatiepreparaat (meclozine-pyridoxine ofwel Emesafene® ofwel doxylamine-pyridoxine Xonvea® of Navalit®) , kan metoclopramide worden toegevoegd. Bij onvoldoende effect kan Ondansetron® worden toegevoegd. Als deze drie medicijnen niet genoeg helpen, kunnen corticosteroïden worden toegevoegd.

     

    Als bijlage is een overzicht van de medicatie uit de richtlijn toegevoegd. Tabel Dosering en bijwerkingen medicatie FMS richtlijn

    Corticosteroïden bij zwangerschapsmisselijkheid en hyperemesis gravidarum

    Wat zijn Corticosteroïden?

    • Corticosteroïden zijn ontstekingsremmende hormonen die ook invloed hebben op het immuunsysteem en de stressrespons.
    • Bij hyperemesis gravidarum kunnen ze helpen om ernstige misselijkheid en braken te verminderen, vooral wanneer andere behandelingen niet werken.
    • De meest gebruikte middelen zijn hydrocortison en prednisolon.

    Toedieningsvormen

    • Tabletten (oraal, meestal prednisolon)
    • Injecties of infuus (intraveneus, vaak hydrocortison bij ziekenhuisopname)

    Gebruik in Nederland en internationaal

    • In de Nederlandse richtlijn Hyperemesis Gravidarum worden corticosteroïden genoemd als laatste behandeloptie bij zeer ernstige HG die niet reageert op andere medicatie.
    • Het gebruik is off‑label (niet officieel geregistreerd voor deze indicatie).
    • Internationaal zijn er enkele kleine studies en casusbeschrijvingen die een gunstig effect laten zien bij therapieresistente HG.

    Mogelijke bijwerkingen

    • Gewichtstoename
    • Verhoogde bloedsuikerspiegel
    • Verhoogde bloeddruk
    • Slaapstoornissen of stemmingswisselingen
    • Bij langdurig gebruik: kans op osteoporose of verminderde afweer

    Vergoeding

    • Corticosteroïden worden in Nederland vergoed door de zorgverzekeraar, ook bij gebruik voor HG.

    Gebruik tijdens borstvoeding

    • Raadpleeg het Bijwerkingencentrum Lareb voor actuele informatie.
    • Corticosteroïden komen in kleine hoeveelheden in de moedermelk terecht; gebruik wordt meestal als veilig beschouwd bij normale doseringen.

    📑 Richtlijnadvies

    • Incidenteel gebruik: Corticosteroïden worden soms ingezet bij hyperemesis gravidarum, vooral als andere behandelingen (zoals antihistaminica, metoclopramide of ondansetron) onvoldoende effect hebben.
    • Onderzoek: Er zijn enkele kleine studies en casusbeschrijvingen die een gunstig effect laten zien bij therapieresistente HG.
    • Afweging: De werkgroep vindt dat corticosteroïden kunnen worden overwogen bij zeer ernstige HG, maar alleen als andere behandelopties, inclusief combinaties van middelen, onvoldoende effect hebben gehad.
    • Keuze van middel:
      • Hydrocortison wordt vaak intraveneus gegeven bij opname.
      • Prednisolon wordt meestal oraal voorgeschreven.
    • Belangrijk: Corticosteroïden zijn geen standaardbehandeling en worden pas ingezet als laatste stap in de medicamenteuze behandeling.

    Cyclizine bij zwangerschapsmisselijkheid en hyperemesis gravidarum

    Werkingsmechanisme

    • Cyclizine is een antihistaminicum.
    • Het werkt tegen misselijkheid en braken door het blokkeren van histamine-receptoren in de hersenen.

    Toedieningsvormen

    • Verkrijgbaar als tabletten en zetpillen.

    Gebruik in Nederland en internationaal

    • In Nederland wordt cyclizine niet vaak voorgeschreven bij zwangerschapsmisselijkheid.
      • Reden: er is beperkte kennis over het gebruik tijdens de zwangerschap.
      • Artsen kiezen daarom meestal voor Meclozine als eerste middel.
    • In andere landen (bijvoorbeeld het Verenigd Koninkrijk) wordt cyclizine juist regelmatig als eerste keuze ingezet bij zwangerschapsmisselijkheid.

    Mogelijke bijwerkingen

    • Sufheid
    • Slaperigheid
    • Duizeligheid
    • Verminderd reactievermogen

    Vergoeding

    • Cyclizine wordt niet vergoed door Nederlandse zorgverzekeraars.
    • Er kunnen voorwaarden gelden bij aanvraag of gebruik.

    Gebruik tijdens borstvoeding

    • Raadpleeg het Bijwerkingencentrum Lareb voor actuele informatie over gebruik tijdens borstvoeding.

    Doxylamine + Pyridoxine bij zwangerschapsmisselijkheid en hyperemesis gravidarum

    Wat is het?

    • Doxylamine is een antihistaminicum dat misselijkheid en braken vermindert.
    • Pyridoxine is vitamine B6 en kan ondersteunend werken bij misselijkheid.
    • Samen vormen ze een combinatiepreparaat dat specifiek ontwikkeld is voor zwangerschapsmisselijkheid en hyperemesis gravidarum Richtlijnendatabase

    Toedieningsvormen

    • Verkrijgbaar als tabletten met gereguleerde afgifte (bijvoorbeeld Xonvea® /Navalit®)).
    • Elke tablet bevat doorgaans 10 mg doxylamine en 10 mg pyridoxine Farmacotherapeutisch Kompas.

     Gebruik in Nederland en internationaal

    • In de Nederlandse richtlijn Hyperemesis Gravidarum wordt dit combinatiepreparaat genoemd als mogelijke eerste behandeling, naast meclozine en cyclizine Richtlijnendatabase
    • In internationale richtlijnen (zoals RCOG in het Verenigd Koninkrijk) is het zelfs de enige geregistreerde behandeling voor hyperemesis gravidarum
    • In Nederland wordt het minder vaak voorgeschreven, mede door beperkte beschikbaarheid en vergoeding.

    Mogelijke bijwerkingen

    • Slaperigheid, sufheid
    • Duizeligheid
    • Verminderd reactievermogen
    • Zoals bij alle antihistaminica: voorzichtigheid bij autorijden of bedienen van machines Farmacotherapeutisch Kompas.

    Vergoeding

    Gebruik tijdens borstvoeding

    • Raadpleeg het Bijwerkingencentrum Lareb voor actuele informatie over gebruik tijdens borstvoeding.
    • Extra monitoring is van toepassing vanwege mogelijke onverwachte bijwerkingen Farmacotherapeutisch Kompas.

    Litican wordt vooral in België gebruikt voor zwangerschapsmisselijkheid. De werkzame stof in dit medicijn is alizapride hydrochloride. Het middel bevordert de beweging van de darmen en heeft anti-misselijkheidskenmerken.

    Verkrijgbaar in: tabletten of injectievloeistof.

    Er is weinig bekend over het gebruik van dit middel in de zwangerschap. Uit dierstudies blijkt geen schadelijkheid voor de foetus

    Meclozine bij zwangerschapsmisselijkheid en hyperemesis gravidarum

    Wat is Meclozine?

    • Meclozine is een antihistaminicum dat helpt tegen misselijkheid en braken.
    • Het blokkeert histamine‑receptoren in de hersenen en vermindert zo prikkels naar het braakcentrum.

    Toedieningsvormen

    • Verkrijgbaar als tabletten.
    • Wordt meestal oraal ingenomen.

    Gebruik in Nederland en internationaal

    • In de Nederlandse richtlijn Hyperemesis Gravidarum wordt meclozine genoemd als eerste‑keusmiddel bij zwangerschapsmisselijkheid en hyperemesis gravidarum.
    • Het middel wordt in Nederland veel vaker voorgeschreven dan cyclizine, omdat er ruime ervaring en onderzoeksgegevens zijn over gebruik tijdens de zwangerschap.
    • Internationaal wordt meclozine ook toegepast, maar in sommige landen kiest men eerder voor cyclizine of doxylamine + pyridoxine.

    Mogelijke bijwerkingen

    • Sufheid of slaperigheid
    • Duizeligheid
    • Verminderd reactievermogen (oppassen met autorijden of machines bedienen)

    Vergoeding

    Gebruik tijdens borstvoeding

    • Voor actuele informatie over gebruik tijdens borstvoeding wordt verwezen naar het Bijwerkingencentrum Lareb.
    • Over het algemeen wordt meclozine als veilig beschouwd, maar individuele afweging blijft belangrijk.

    Mirtazapine bij zwangerschapsmisselijkheid en hyperemesis gravidarum

    Wat is Mirtazapine?

    • Mirtazapine is een antidepressivum (NaSSA: noradrenergic and specific serotonergic antidepressant).
    • Het heeft naast een stemmingsverbeterend effect ook een anti‑emetisch effect (tegen misselijkheid en braken).
    • Dit komt door blokkade van bepaalde serotonine‑ en histamine‑receptoren.

    Toedieningsvormen

    • Tabletten (oraal)
    • Smelttabletten (oraal, snelle opname)

    Gebruik in Nederland en internationaal

    • In de Nederlandse richtlijn Hyperemesis Gravidarum wordt mirtazapine genoemd als laatste optie bij zeer ernstige HG, wanneer standaardmiddelen (zoals meclozine, metoclopramide of ondansetron) onvoldoende werken.
    • Het gebruik bij HG is off‑label (niet officieel geregistreerd voor deze indicatie).
    • Internationaal zijn er enkele kleine studies en casusbeschrijvingen die wijzen op een gunstig effect bij therapieresistente HG.

    Mogelijke bijwerkingen

    • Sufheid en slaperigheid
    • Gewichtstoename en toename van eetlust
    • Droge mond
    • Soms: duizeligheid of obstipatie
    • Bij hogere doseringen: kans op serotonerge bijwerkingen (zoals agitatie of tremoren)

    Vergoeding

    • Mirtazapine wordt in Nederland vergoed door de zorgverzekeraar, maar het gebruik bij HG is off‑label.
    • Dit betekent dat arts en patiënt samen moeten besluiten of inzet gerechtvaardigd is.
    • Voor actuele informatie over prijs en vergoeding: Apotheek.nl – Prijs en vergoeding medicijnen

    Gebruik tijdens borstvoeding

    • Raadpleeg het Bijwerkingencentrum Lareb voor actuele informatie.
    • Mirtazapine komt in kleine hoeveelheden in de moedermelk terecht; gebruik wordt alleen op indicatie geadviseerd.

    📑 Richtlijnadvies

    • Incidenteel gebruik: Mirtazapine wordt soms ingezet bij hyperemesis gravidarum, vooral als andere behandelingen niet helpen.
    • Onderzoek:
      • Meerdere case‑reports (Galletta 2022 & Guclu 2005) beschrijven een gunstig effect bij vrouwen met therapieresistente HG.
      • Nieuw onderzoek beschikbaar (30-12-2025)
        Recent is er een nieuw klinisch Deens onderzoek gepubliceerd waarin mirtazapine wordt vergeleken met ondansetron bij de behandeling van Hyperemesis Gravidarum. Deze studie toont aan dat mirtazapine binnen enkele dagen een duidelijkere vermindering van misselijkheid en braken geeft dan zowel placebo als ondansetron.

        Dit onderzoek is hier te vinden:
        Mirtazapine or ondansetron for hyperemesis gravidarum: a randomized placebo‑controlled trial

    • Afweging: De werkgroep vindt dat mirtazapine kan worden overwogen als andere behandelopties, inclusief combinaties van antihistaminica en metoclopramide of ondansetron, onvoldoende effect hebben gehad.
    • Extra voordeel: Mirtazapine kan ook helpen bij vrouwen die door HG psychisch zwaar belast zijn, omdat het zowel tegen misselijkheid werkt als een antidepressieve werking heeft.

    Metoclopramide bij zwangerschapsmisselijkheid en hyperemesis gravidarum

    Wat is Metoclopramide?

    • Metoclopramide is een anti-emeticum dat werkt op het dopaminesysteem in de hersenen.
    • Het stimuleert daarnaast de maagdarmmotiliteit, waardoor de maag sneller leeg raakt en misselijkheid vermindert.

    Toedieningsvormen

    • Tabletten (oraal)
    • Injecties (intraveneus of intramusculair), vaak gebruikt bij ziekenhuisopname bij ernstige hyperemesis gravidarum.

    Gebruik in Nederland en internationaal

    • In de Nederlandse richtlijn Hyperemesis Gravidarum wordt metoclopramide genoemd als tweede-keusmiddelwanneer antihistaminica (zoals meclozine) onvoldoende effect hebben.
    • Het middel wordt regelmatig toegepast in ziekenhuizen bij ernstige klachten.
    • Internationaal wordt metoclopramide ook veel gebruikt, vaak als onderdeel van een stapsgewijze behandeling.

    Mogelijke bijwerkingen

    • Neurologisch: slaperigheid, vermoeidheid, rusteloosheid.
    • Extrapiramidale bijwerkingen: bewegingsstoornissen zoals spiertrekkingen of dystonie (vooral bij hogere doseringen).
    • Langdurig gebruik: risico op tardieve dyskinesie (blijvende bewegingsstoornissen).
    • ZIE ONDERIN MEER INFORMATIE OVER RICHTLIJN EN ADVIES EMA

     Vergoeding

    • Metoclopramide wordt in Nederland vergoed door de zorgverzekeraar wanneer het volgens de richtlijn wordt voorgeschreven.

    Gebruik tijdens borstvoeding

    • Raadpleeg het Bijwerkingencentrum Lareb voor actuele informatie.
    • Metoclopramide kan in kleine hoeveelheden in de moedermelk terechtkomen; gebruik wordt daarom alleen op strikte indicatie geadviseerd.

    📑 Richtlijn- en EMA-advies

    • Het Europees Geneesmiddelenagentschap (EMA) adviseert een behandelduur van maximaal 5 dagen.
    • De Nederlandse richtlijn Hyperemesis Gravidarum nuanceert dit:
      “De kans op extra-pyramidale verschijnselen is bij jonge gezonde mensen erg beperkt. Daarom kan bij HG een langere behandelduur dan de door de EMA geadviseerde 5 dagen gehanteerd worden als daar aanleiding toe is.”
    • Dit betekent dat artsen bij ernstige of aanhoudende klachten soms bewust kiezen voor een langere behandeling, mits goed gemonitord.

     

    Omeprazol bij zwangerschapsmisselijkheid en hyperemesis gravidarum

    Wat is Omeprazol?

    • Omeprazol is een protonpompremmer (PPI).
    • Het vermindert de aanmaak van maagzuur door de maagwand, waardoor klachten van zuurbranden, oprispingen en retrosternale pijn afnemen.
    • Het middel werkt dus niet direct tegen misselijkheid, maar kan ondersteunend zijn bij HG wanneer maagzuurklachten een rol spelen.

    Toedieningsvormen

    • Capsules/tabletten (oraal)
    • Maagsapresistente formuleringen voor optimale werking

    Gebruik in Nederland en internationaal

    • In de Nederlandse richtlijn Hyperemesis Gravidarum wordt omeprazol genoemd als aanvullende behandelingbij patiënten met klachten van zuurbranden, retrosternale pijn en oprispingen.
    • Het kan desgewenst worden voorgeschreven om deze klachten te verlichten.
    • Internationaal wordt omeprazol veel gebruikt als standaardmiddel tegen refluxklachten, ook bij zwangeren.

    Mogelijke bijwerkingen

    • Hoofdpijn
    • Buikpijn, diarree of obstipatie
    • Misselijkheid (ironisch genoeg soms als bijwerking)
    • Bij langdurig gebruik: kans op vitamine B12‑tekort of magnesiumtekort

    Vergoeding

    👶 Gebruik tijdens borstvoeding

    • Raadpleeg het Bijwerkingencentrum Lareb voor actuele informatie.
    • Omeprazol komt in kleine hoeveelheden in de moedermelk terecht, maar wordt over het algemeen als veiligbeschouwd.

    📑 Richtlijnadvies

    • De richtlijn adviseert dat een protonpompremmer zoals omeprazol voordelen kan bieden bij vrouwen met hyperemesis gravidarum die ook last hebben van:
      • zuurbranden,
      • retrosternale pijn (pijn achter het borstbeen),
      • en oprispingen.
    • In die gevallen kan omeprazol desgewenst worden voorgeschreven om deze klachten te verlichten.
    • Het middel is dus een aanvullende behandeling, niet een primaire therapie tegen misselijkheid en braken.

    Ondansetron bij zwangerschapsmisselijkheid en hyperemesis gravidarum

    Wat is Ondansetron?

    • Ondansetron is een serotonine‑antagonist (5‑HT3‑antagonist).
    • Het blokkeert serotonine‑receptoren in het maag‑darmkanaal en in het centrale zenuwstelsel.
    • Hierdoor wordt de prikkel naar het braakcentrum verminderd en nemen misselijkheid en braken af.

    Toedieningsvormen

    • Tabletten (oraal)
    • Smelttabletten (oraal, voor snelle opname)
    • Injecties (via infuus), vaak toegepast bij ziekenhuisopname bij ernstige hyperemesis gravidarum.

    Gebruik in Nederland en internationaal

    • In de Nederlandse richtlijn Hyperemesis Gravidarum wordt ondansetron genoemd als middel dat kan worden overwogen bij ernstige klachten, vooral wanneer eerste‑ en tweede‑keusmiddelen (zoals meclozine of metoclopramide) onvoldoende effect hebben.
    • Internationaal wordt ondansetron veel gebruikt, vaak als derde‑lijns middel bij hyperemesis gravidarum.

    Mogelijke bijwerkingen

    • Hoofdpijn
    • Obstipatie
    • Vermoeidheid
    • Zelden: hartritmestoornissen (QT‑verlenging)

    Vergoeding

    Gebruik tijdens borstvoeding

    • Raadpleeg het Bijwerkingencentrum Lareb voor actuele informatie.
    • Ondansetron komt in kleine hoeveelheden in de moedermelk terecht; gebruik wordt daarom alleen op indicatie geadviseerd.

    📑 Richtlijnadvies

    • Gebruik in het eerste trimester: Uit onderzoek zijn er aanwijzingen dat gebruik van ondansetron in de eerste drie maanden van de zwangerschap kan samenhangen met een iets hogere kans op een schisis (spleet in lip en/of gehemelte).
      • Normaal komt dit voor bij ongeveer 11 op de 10.000 kinderen.
      • Bij gebruik van ondansetron in het eerste trimester stijgt dit naar ongeveer 14 op de 10.000 kinderen.
      • Dat betekent dus 3 extra gevallen per 10.000 zwangerschappen.
      • Het is belangrijk om te weten dat dit een mogelijke samenhang is, maar niet bewezen dat ondansetron dit veroorzaakt.
    • Na het eerste trimester: Er zijn geen aanwijzingen dat ondansetron later in de zwangerschap het risico op schisis of andere aangeboren afwijkingen verhoogt.
    • Andere afwijkingen: Er zijn geen andere aangeboren afwijkingen gevonden die samenhangen met gebruik van ondansetron in het eerste trimester.
    • Afweging samen met de patiënt: De richtlijn adviseert dat arts en patiënt samen de voor- en nadelen bespreken(shared decision making). Als de klachten ernstig zijn en andere middelen niet helpen, kan ondansetron ook in het eerste trimester worden voorgeschreven.
    • Aanvullende behandeling: Omdat ondansetron vaak verstopping (obstipatie) veroorzaakt, wordt aangeraden om middelen tegen verstopping mee te geven.
      • Magnesiumhydroxide heeft de voorkeur, omdat alternatieven zoals macrogol vaak moeilijk te verdragen zijn bij vrouwen met hyperemesis gravidarum.
    medicijnen HG
    Back To Top