NHG (juli 2025) & Landelijke HG‑richtlijn: misselijkheid, braken & Hyperemesis Gravidarum

1) Wat is er veranderd sinds 2016?

Er is nu een landelijke, multidisciplinaire richtlijn Hyperemesis Gravidarum (NVOG/FMS), gepubliceerd op 9 januari 2025. Deze beschrijft diagnostiek, medicamenteuze/niet‑medicamenteuze behandeling, rehydratie, voeding/sondevoeding, tromboseprofylaxe, psychische ondersteuning, preconceptiezorg en organisatie van zorg. [richtlijne…atabase.nl]
KNOV publiceerde in 2025 een praktijkkaart die het stappenschema samenvat voor de (eerste en tweede lijn) praktijk. [richtlijne…atabase.nl]
De NHG‑Standaard ‘Zwangerschap en kraamperiode’ is geactualiseerd (laatste aanpassing: juli 2025). Voor de huisarts blijven de eerstelijnsaanbevelingen rond misselijkheid en braken grotendeels ongewijzigd (meclozine 1e keus; metoclopramide 2e keus), met verwijzing naar de landelijke HG‑richtlijn bij (een vermoeden van) HG of onvoldoende effect. NHG richtlijn
Farmacotherapeutisch Kompas (herzien juli 2025) verduidelijkt de medicatiestappen en geeft aan dat langdurige behandeling soms noodzakelijk is; in de tweede lijn kunnen ondansetron en daarna corticosteroïd worden toegevoegd. [farmacothe…hkompas.nl]

Frequentie en beloop. Misselijkheid/braken komen vaak voor in T1; doorgaans verbetering rond week 14–16. Bij aanhoudende of later ontstane klachten: denk aan andere oorzaken (o.a. hypertensieve aandoeningen / pre‑eclampsie/HELLP) en verricht nader onderzoek. NHG Richtlijn, Lareb
Niet‑medicamenteus. Adviseer kleine, frequente maaltijden, voldoende rust; leefstijl/voedingsadviezen. Gember kan mogelijk helpen tegen misselijkheid (effect wisselend en niet altijd passend bij veelvuldig braken). NHG richtlijn, Farmaceutisch Kompas
Medicamenteus (off‑label in de 1e lijn).
1. Meclozine (eerste keus)
2. Metoclopramide (tweede keus; beperk duur i.v.m. extrapiramidale bijwerkingen)
  Bij onvoldoende effect, dehydratie/gewichtsverlies of ernstige hinder: verwijs (zie 2e lijn / HG‑richtlijn). NHG Richtlijn, Farmaceutisch Kompas

PUQE‑score kan als aanvulling op anamnese gebruikt worden (niet als diagnostisch instrument).
Bepaal géén ketonurie voor behandelbeslissingen (ketonen correleren niet met ernst van HG of dehydratie).

Stap 1: antihistaminicum (meclozine, doxylamine of cyclizine).
Stap 2: metoclopramide (alternatief/aanvullend).
Stap 3: ondansetron (voeg laxans toe i.v.m. obstipatie).
Stap 4: mirtazapine en/of corticosteroïden bij onvoldoende effect. Beperkt behandelduur niet standaard; afbouwen pas na klinische stabiliteit en adequate intake. Overweeg protonpompremmer bij reflux/maagklachten.
Rehydratie: intraveneuze NaCl‑infusie, bij voorkeur 2,5 L in 2–6 uur, zo mogelijk in niet‑klinische setting (bijv. thuiszorg).

Regel zorgpad en casemanagement regionaal; veel stappen (IV‑hydratatie/IV‑medicatie/sondevoeding) vallen onder de 2e lijn, maar goede afstemming 1e–2e lijn vermindert belasting voor de patiënt.